Volkswagen’in hava soğutmalı motorları otomatik hidrolik ayar sistemi olmadığından, düzgün çalışabilmesi için düzenli olarak supap (subap değil bkz. Güncel Türkçe Sözlük) ayarına ihtiyaç duyar. Supap ayarı, motorun performansını, yakıt tüketimini ve uzun ömürlülüğünü doğrudan etkiler.
Supap boşluğu, motorun sıcaklık değişimlerinden etkilenmesini önlemek ve valflerin doğru çalışmasını sağlamak için bırakılan bir boşluktur. Motor çalışırken sıcaklık arttıkça metal parçalar genleşir. Supaplar ve itme sistemi de genleştiği için, belirli bir boşluk bırakılmazsa supap tam kapanamaz ve motor performansı düşer. Eğer boşluk olmasaydı, supaplar tamamen kapanamayabilir, bu da silindirde kompresyon kaybına ve yanma verimsizliğine yol açar. Ayrıca yanmamış gazların supap yüzeyinde aşınmaya neden olmasına sebep olur.
Vosvos sahipleri için supap ayarını doğru yapmanın yolları ve önemli ipuçları bu yazımızda yer alıyor. Sıcaklık ölçümleri ve ses kayıtlarıyla detaylı yazımızı birlikte inceleyelim.
Supap Ayarının Önemi
Supaplar, motorun yanma odasına hava-yakıt karışımı almasını ve egzoz gazlarının dışarı atılmasını sağlayan parçalardır. Hava soğutmalı VW motorlarında, bu parçaların çalışması sırasında oluşan ısı genleşmesi nedeniyle düzenli aralıklarla ayarlanması gerekir.
Eğer supap ayarı doğru yapılmazsa:
- Motorun verimi düşer.
- Yakıt tüketimi artar.
- Egzoz supaplarının yanma riski oluşur.
- Motor sesi artar ve titreşimler hissedilir.
Supap Ayarı Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Genellikle hava soğutmalı motorlarda her 3000-5000 kilometrede bir supap ayarı yapılması önerilir. Eğer motor yeni rektifiye edilmişse, ilk 1000 kilometrede bir kontrol edilmesi önemlidir.
Gerekli Malzemeler
Supap ayarını yapmak için aşağıdaki ekipmanlara ihtiyacınız olacak:
- Sentil Çakısı: 0.15 mm ölçüsünde olmalı
- Supap ayarı için düz tornavida ve 13 mm açık ağız / yıldız anahtar (lokma olmaz)
- Krankı alternatör kasnağından döndürmek için 21mm anahtar
Supap Aralıkları
Supap ayarları vosvos motorlar için standart değerler şöyledir:
| Supap Türü | Aralık (mm) |
|---|---|
| Emme Supabı | 0.15 mm |
| Egzoz Supabı | 0.15 mm |
Not: LPG olması durumunda egzoz supabı için 0.20 mm önerilebilir aracınızın motorunu tanıyan bir uzmandan destek alın.
Supap Ayarı Nasıl Yapılır?
1. Motorun Soğumasını Bekleyin
Supap ayarı mutlaka soğuk motor üzerinde yapılmalıdır. Motor sıcakken yapılan ayarlar, genleşmeden dolayı yanlış sonuç verir.
2. Motoru Doğru Pozisyona Getirin
- Krank mili, alternatör kasnağı üzerinden döndürülerek motor Top Dead Center (Üst Ölü Nokta) konumuna getirilmelidir.
- TDC’ye geldiğinizden emin olmak için distribütör kapağını çıkararak rotorun 1. silindire işaret ettiğinden emin olun.
- Vosvos distribütör tiplerini, çalışma prensibini ve birbirlerine göre farklarını bu yazımızda görebilirsiniz: Distribütör Tipleri
- Bu konum motor montajı doğruysa geçerlidir. Distribütör tahrik dişlisi yanlış montajlandıysa 180° ters durabilir bunun için buji kablosunun 1. silindire gittiğinden emin olun.
3. Supap Kapaklarını Çıkarın
- Motorun her iki yanında bulunan supap kapaklarını sökün. Bu işlem için genellikle bir düz tornavida yeterlidir.
Supap kapağını çıkardığınızda aşağıdaki şekilde hava emiş ve egzoz supaplarını göreceksiniz. Her bir valf sistemi supap, supap yayı, ayar vidası, külbütor kolu ve iticiden oluşmaktadır. Dışarıda kalan valfler egzoz, içeride kalanlar ise hava emiş hattını kontrol etmektedir.
4. Supap Aralığını Kontrol Edin
- Sentil çakısı ile supabın boşluğunu kontrol edin.
- Ölçüm yaparken, sentil hafif sürtünme ile hareket etmeli ama tamamen boşluk hissi olmamalıdır. 0.15mm ayar yapacaksanız 0.10mm sentil çok rahat geçerken 0.20mm sentil girmemelidir.
5. Ayarlama Yapın
- Eğer aralık doğru değilse, 13 mm anahtar ile ayar somununu gevşetin.
- Tornavida ile supap vidasını sıkın veya gevşetin.
- Doğru aralığa geldiğinde, somunu tekrar sıkın ve aralığı yeniden kontrol edin.
6. Diğer Silindirler İçin Tekrarlayın
- Motor sırasına göre kasnağı saat yönünün tersinde çevirerek 1-2-3-4 şeklinde ilerleyin. Her bir silindirin her iki supap ayarını yapmayı unutmayın.
7. Supap Kapaklarını Takın
- Ayar işlemi tamamlandıktan sonra supap kapaklarını düzgünce yerine takın ve yağ sızıntısı olmadığından emin olun.
- Gerekiyorsa kapak contalarını değiştirin.
Supap Ayarı Sonrası Kontroller
- Motoru çalıştırarak sesleri dinleyin. Normalden fazla tıkırtı duyuyorsanız, fazla boşluk olma ihtimaline karşı ayarların doğru yapıldığını tekrar kontrol edin.
- Yağ sızıntısı olmadığını kontrol edin.
- Test sürüşü yaparak motorun genel performansını değerlendirin.
Supaplar Gevşek Olursa
Supap aralığının normalden fazla olması durumunda, şu sorunlar meydana gelir:
- Supaplar arasında daha fazla boşluk olduğu için motor çalışırken “tıkırtı” veya “çıtırtı” sesi duyulur.
- Bu ses özellikle rölantide ve düşük devirlerde fark edilir.
- Gevşek supaplar, valflerin tam olarak açılmasını engeller. Bu da motorun ihtiyacı olan hava-yakıt karışımını düzgün alamamasına veya egzoz gazlarını düzgün boşaltamamasına neden olur. Sonuç olarak motor gücü düşer.
- Yanma odasındaki verimsizlik nedeniyle yakıt tüketimi artar.
- Yanma düzgün gerçekleşmediği için egzoz gazları kirli hale gelir, bu da çevreye daha fazla zarar verir.
- Sürekli boşluk nedeniyle supaplar, iticiler ve külbütör kolu gibi parçalar gereğinden fazla darbe alır. Bu durum, uzun vadede aşınmaya ve hasara yol açabilir.
Kıyaslama yapabilmek için supap gevşek ve normal olan motor sesinin kıyaslamasına buradan ulaşabilirsiniz.
Supaplar Sıkı Olursa
Supap aralığının normalden az olması (hatta hiç olmaması) durumunda ise daha ciddi sorunlar ortaya çıkar:
- Supaplar tam kapanmaz, bu da sıkıştırma sırasında kaçaklara neden olur. Motorun gücü ciddi şekilde azalır.
- Supaplar tam kapanamadığı için yanma odasındaki aşırı ısı doğrudan supaplara aktarılır. Egzoz supapları sürekli aşırı ısıya maruz kaldığından yanabilir ve deformasyona uğrayabilir.
- Supaplar düzgün çalışmadığı için motor rölantide düzensiz çalışır ve titremeler oluşur.
- Eğer egzoz supabı yanar ya da kırılırsa, bu parçalar pistonlara ve silindir duvarlarına zarar verebilir. Bu durum komple motor revizyonu gerektirebilir.
- Sıkı supaplar nedeniyle motorun sıkıştırma basıncı düşük olabilir. Bu, motorun çalışmasını zorlaştırır veya tamamen çalışmasını engeller.
Aşağıdaki resimde supap kapaklarının çalışma sıcaklığı görünmektedir. Sol tarafta sıkı supapla çalışan motorun sol tarafının sıcaklığı görünürken sağ tarafta ise motorun sağ tarafı olması gereken 0.15mm aralıkla çalışması sonucu sıcaklık değeri görülmektedir. Sıkı supapların motorun yaklaşık 30°C daha sıcak çalışmasına neden olduğu gözlenmiştir.
Supap Ayarı İpuçları
- Supap ayarı sırasında mümkünse kaliteli bir sentil kullanın çünkü piyasada satılan sentiller gerçek ölçü değerinde olmayabiliyor.
- Herhangi bir supap ayar vidası aşırı sıkılmışsa değiştirin.
- Düzenli bakım yaparak motorun ömrünü uzatabilirsiniz.
Sonuç
Volkswagen’in klasik hava soğutmalı motorları, düzenli supap ayarı gerektirir. Doğru yapılan bir supap ayarı, motorunuzun ömrünü uzatır, daha sessiz çalışmasını sağlar ve yakıt verimliliğini artırır. Vosvosunuzun performansını korumak için bu işlemi ihmal etmeyin!
